Differences

This shows you the differences between the selected revision and the current version of the page.


metadata:intro 2009/05/19 14:29 metadata:intro 2010/11/18 08:56 current
Line 1: Line 1:
====== ความหมายของเมทาดาทา ====== ====== ความหมายของเมทาดาทา ======
- **คำว่า “เมทาดาทา” (Metadata)**  เป็นคำที่วงการบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ให้ความสนใจกันเป็นอย่างมากในช่วงทศวรรษ 1990  ทั้งๆที่คำว่า“เมทา”(Meta)นั้น เป็นคำศัพท์ทางคอมพิวเตอร์ ซึ่งหมายความถึง ข้อมูลของข้อมูล มีการใช้ความหมายนี้เป็นครั้งแรกในหนังสือชื่อ NASA’s Directory Interchange Format Manual ซึ่งตีพิมพ์ใน ปี ค.ศ. 1988+ **คำว่า “เมทาดาทา” (Metadata)**  เป็นคำที่วงการบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ให้ความสนใจกันเป็นอย่างมากในช่วงทศวรรษ 1990  ทั้งๆที่คำว่า“เมทา” (Meta) นั้น เป็นคำศัพท์ทางคอมพิวเตอร์ ซึ่งหมายความถึง ข้อมูลของข้อมูล มีการใช้ความหมายนี้เป็นครั้งแรกในหนังสือชื่อ NASA’s Directory Interchange Format Manual ซึ่งตีพิมพ์ใน ปี ค.ศ. 1988
เหตุที่มีการตื่นตัวเรื่องเมทาดาทากันมาก เนื่องจากในช่วงดังกล่าว  มีสารสนเทศจำนวนมหาศาลในเวิล์ดไวด์เว็บ ทั้งที่เป็นข้อมูล รูปภาพ เสียง วีดิทัศน์ หลากหลายทั้งรูปแบบและภาษา    ที่แตกต่างกัน ซึ่งเป็นเอกสารที่เจ้าของผลงานผลิตขึ้นเองโดยใช้เพียงภาษาเอชทีเอ็มแอล ในการกำหนดรูปแบบการแสดงผลและเชื่อมโยงข้อมูลเท่านั้น ไม่มีโครงสร้างมาตรฐานสำหรับ  สืบค้นที่ระบุเขตข้อมูล  ทำให้เสิร์ชเอ็นจิ้น เช่น ยาฮู อัลตา วิสต้า สามารถสืบค้นให้แบบระดับกว้างเท่านั้น และไม่ตรงกับความต้องการเท่าใดนัก จึงเกิดความเคลื่อนไหวในเรื่องเมทาดาทาขึ้น เหตุที่มีการตื่นตัวเรื่องเมทาดาทากันมาก เนื่องจากในช่วงดังกล่าว  มีสารสนเทศจำนวนมหาศาลในเวิล์ดไวด์เว็บ ทั้งที่เป็นข้อมูล รูปภาพ เสียง วีดิทัศน์ หลากหลายทั้งรูปแบบและภาษา    ที่แตกต่างกัน ซึ่งเป็นเอกสารที่เจ้าของผลงานผลิตขึ้นเองโดยใช้เพียงภาษาเอชทีเอ็มแอล ในการกำหนดรูปแบบการแสดงผลและเชื่อมโยงข้อมูลเท่านั้น ไม่มีโครงสร้างมาตรฐานสำหรับ  สืบค้นที่ระบุเขตข้อมูล  ทำให้เสิร์ชเอ็นจิ้น เช่น ยาฮู อัลตา วิสต้า สามารถสืบค้นให้แบบระดับกว้างเท่านั้น และไม่ตรงกับความต้องการเท่าใดนัก จึงเกิดความเคลื่อนไหวในเรื่องเมทาดาทาขึ้น
-คำว่าเมทาดาทามีการใช้กันอย่างหลากหลายตามความแตกต่างของสถานที่นำไปใช้  บางแห่งใช้เมทาดาทาเพื่อหมายถึงสารสนเทศที่เครื่องสามารถเข้าใจได้ ขณะที่บางแห่งใช้ในการอธิบายทรัพยากรสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์หรือใช้เมทาดาทาในการอธิบายให้ทราบรายละเอียดของข้อมูลในเว็บ เช่นเดียวกับการทำรายการ(Catalog)ของหนังสือ  การอธิบายเว็บเพจว่าใครเป็นเจ้าของงานนั้น งานนั้นชื่ออะไร มีหัวเรื่อง คำสำคัญอย่างไร เพื่อให้สามารถสืบค้นข้อมูลสาระที่ต้องการได้โดยสะดวกและมีลักษณะเป็นอะไร ส่วนใหญ่เป็นไฮเปอร์เท็กซ์(Hypertext)ที่จะคลิกเข้าสู่เนื้อหาของข้อมูล โดยที่เนื้อหาต่างๆเหล่านั้นอยู่ในเว็บนั่นเอง+คำว่าเมทาดาทามีการใช้กันอย่างหลากหลายตามความแตกต่างของสถานที่นำไปใช้  บางแห่งใช้เมทาดาทาเพื่อหมายถึงสารสนเทศที่เครื่องสามารถเข้าใจได้ ขณะที่บางแห่งใช้ในการอธิบายทรัพยากรสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์หรือใช้เมทาดาทาในการอธิบายให้ทราบรายละเอียดของข้อมูลในเว็บ เช่นเดียวกับการทำรายการ(Catalog)ของหนังสือ  การอธิบายเว็บเพจว่าใครเป็นเจ้าของงานนั้น งานนั้นชื่ออะไร มีหัวเรื่อง คำสำคัญอย่างไร เพื่อให้สามารถสืบค้นข้อมูลสาระที่ต้องการได้โดยสะดวกและมีลักษณะเป็นอะไร ส่วนใหญ่เป็นไฮเปอร์เท็กซ์ (Hypertext) ที่จะคลิกเข้าสู่เนื้อหาของข้อมูล โดยที่เนื้อหาต่างๆเหล่านั้นอยู่ในเว็บนั่นเอง
ความหมายของเมทาดาทาอีกความหมายหนึ่งค่อนข้างจะกว้างและหลากหลายกว่าการทำรายการทั่วไป เพราะว่าสามารถทำรายการทรัพยากรสารสนเทศที่มีอยู่ในรูปของมัลติมีเดียและรูปภาพต่างๆได้ด้วยรวมทั้งสามารถทำดัชนีให้กับสื่อทุกรูปแบบ โดยมีการจัดข้อมูลซึ่งใช้ระบบที่มีโครงสร้างที่เป็นมาตรฐาน เพื่อที่จะให้สืบค้นได้โดยระบุจากเขตข้อมูลหรือประเด็นที่ต้องการจะค้น และสามารถเรียกดูสารสนเทศที่อ้างถึงในแต่ละเรื่องที่ค้นมาได้ ซึ่งจะสามารถเชื่อมโยงไปดูสารสนเทศนั้นได้ ที่สำคัญในตัวเมทาดาทาเป็นแหล่งอ้างอิงเหมือนกับเป็นบรรณานุกรมของข้อมูลที่อยู่ในอินเทอร์เน็ต ความหมายของเมทาดาทาอีกความหมายหนึ่งค่อนข้างจะกว้างและหลากหลายกว่าการทำรายการทั่วไป เพราะว่าสามารถทำรายการทรัพยากรสารสนเทศที่มีอยู่ในรูปของมัลติมีเดียและรูปภาพต่างๆได้ด้วยรวมทั้งสามารถทำดัชนีให้กับสื่อทุกรูปแบบ โดยมีการจัดข้อมูลซึ่งใช้ระบบที่มีโครงสร้างที่เป็นมาตรฐาน เพื่อที่จะให้สืบค้นได้โดยระบุจากเขตข้อมูลหรือประเด็นที่ต้องการจะค้น และสามารถเรียกดูสารสนเทศที่อ้างถึงในแต่ละเรื่องที่ค้นมาได้ ซึ่งจะสามารถเชื่อมโยงไปดูสารสนเทศนั้นได้ ที่สำคัญในตัวเมทาดาทาเป็นแหล่งอ้างอิงเหมือนกับเป็นบรรณานุกรมของข้อมูลที่อยู่ในอินเทอร์เน็ต
-แท้จริงแล้วเมทาดาทาเป็นเรื่องที่วงการบรรณารักษศาสตร์คุ้นเคยเป็นอย่างดี ในส่วนของการลงรายการของทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุดทั้งที่เป็นสารสนเทศประเภทสิ่งพิมพ์หรือสารสนเทศดิจิทัล โดยมีการลงรายการแบบมาร์ก21(MARC 21)และรูปแบบการลงรายการแบบแองโกลอเมริกันฉบับพิมพ์ครั้งที่2(Anglo-American Cataloging Rules II – AACR 2)เป็นมาตรฐานในการลงรายการ+แท้จริงแล้วเมทาดาทาเป็นเรื่องที่วงการบรรณารักษศาสตร์คุ้นเคยเป็นอย่างดี ในส่วนของการลงรายการของทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุดทั้งที่เป็นสารสนเทศประเภทสิ่งพิมพ์หรือสารสนเทศดิจิทัล โดยมีการลงรายการแบบมาร์ก21 (MARC 21) และรูปแบบการลงรายการแบบแองโกลอเมริกันฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 (Anglo-American Cataloging Rules II – AACR 2) เป็นมาตรฐานในการลงรายการ
เมทาดาทาจึงไม่จำกัดเฉพาะอยู่แต่กับสารสนเทศที่เป็นดิจิทัลเท่านั้น  ไม่ว่าจะอยู่ในสื่อรูปแบบใดแต่เมทาดาทาจะต้องมีคุณสมบัติ 2 ประการ คือ ประการที่หนึ่งเป็นข้อมูลที่มีโครงสร้าง และประการที่สองเมทาดาทาต้องอธิบายทรัพยากรสารสนเทศนั้น ๆ  เมทาดาทาจึงไม่จำกัดเฉพาะอยู่แต่กับสารสนเทศที่เป็นดิจิทัลเท่านั้น  ไม่ว่าจะอยู่ในสื่อรูปแบบใดแต่เมทาดาทาจะต้องมีคุณสมบัติ 2 ประการ คือ ประการที่หนึ่งเป็นข้อมูลที่มีโครงสร้าง และประการที่สองเมทาดาทาต้องอธิบายทรัพยากรสารสนเทศนั้น ๆ 
 +
===== ความจำเป็นที่ต้องมีเมทาดาทา ===== ===== ความจำเป็นที่ต้องมีเมทาดาทา =====
เกิดขึ้นเนื่องจากสารสนเทศที่สร้างขึ้นมีส่วนประกอบ  3 ลักษณะ คือ เกิดขึ้นเนื่องจากสารสนเทศที่สร้างขึ้นมีส่วนประกอบ  3 ลักษณะ คือ

Personal Tools
Creative Commons License
STKS Online Learning โดย http://stks.or.th/wiki อนุญาตให้ใช้ได้ตาม สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน 3.0 ประเทศไทย.