This is an old revision of the document!
—-

MARC คืออะไร

MARC ย่อมาจาก MAchine-Readable Cataloging record

MAchine-Readable หมายถึงอะไร

MAchine-Readable คือ เครื่องอ่านได้ หมายถึง คอมพิวเตอร์อ่านหรือตีความข้อมูลในการลงรายการทางบรรณานุกรม (Cataloging record)

การลงรายการทางบรรณานุกรม (Cataloging record) หมายความว่า อย่างไร

การลงรายการทางบรรณานุกรม หมายถึง ระเบียนบรรณานุกรม หรือ ข้อมูลที่ปรากฏในบัตรรายการนั่นเอง ซึ่งประกอบด้วย ข้อมูลการอธิบายหนังสือหรือวัสดุแต่ละรายการ รายการหลัก รายการเพิ่ม หัวเรื่อง การจัดหมวดหมู่ เลขหมู่ ฯลฯ MARC จึงเป็นสิ่งจำเป็นที่จะต้องอ่านข้อมูลเหล่านี้ เนื่องจากคอมพิวเตอร์ไม่สามารถอ่านข้อมูลชื่อผู้แต่ง ชื่อเรื่อง หัวเรื่อง แต่คอมพิวเตอร์จะอ่านจากตัวเลขซึ่งเป็นตัวแทนแต่ละเขตข้อมูลที่เป็นชื่อผู้แต่ง ชื่อเรื่อง หัวเรื่อง นั่นเอง

รูปแบบของมาร์ก

ลักษณะการลงรายการแบบมาร์ก

100 0 สุภาพร ชัยธัมมะปกรณ์
245 10 รอบรู้เรื่องเมทาดาทา |cสุภาพร ชัยธัมมะปกรณ์
250 พิมพ์ครั้งที่ 2
260 ปทุมธานี :|bศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ,|c2552.
300 150 หน้า :|bภาพประกอบ ;|c30 ซม. +|eซีดีรอม 1 แผ่น (4 3/4 นิ้ว)
650 7 เมทาดาทา
650 7 การลงรายการทางบรรณานุกรม

จากตัวอย่างข้างต้นจะเห็นว่า มีหลากหลายสี
สีแดง หมายถึง หมายเลขเขตข้อมูล (field tag)
สีส้ม หมายถึง ตัวบ่งชี้ (indicator)
สีม่วง หมายถึง ตัวแบ่งเขตข้อมูล (delimiter)
สีเขียว หมายถึง เขตข้อมูลย่อย (subfield)

เขตข้อมูล

ในแต่ละระเบียนจะประกอบด้วยเขตข้อมูลหลายเขตข้อมูลรวมกัน เป็นเขตข้อมูลเพื่อลงรายการแต่ละประเภท เช่น เขตข้อมูลสำหรับผู้แต่ง เขตข้อมูลสำหรับชื่อเรื่อง แต่ละเขตข้อมูลประกอบด้วยหมายเลขประจำเขตข้อมูล เป็นเลข 3 หลัก เช่น เขตข้อมูล 100 มีชื่อประจำเขตข้อมูลนี้ว่าเขตข้อมูลผู้แต่งที่เป็นรายการหลัก ตัวอย่าง การลงรายการในเขตข้อมูล 100

100 0 สุภาพร ชัยธัมมะปกรณ์

บางเขตข้อมูลสามารถมีการลงข้อมูลได้มากกว่า 1 ครั้ง

เขตข้อมูลที่จำเป็นในการลงรายการ

020 หมายเลขมาตรฐานหนังสือสากล (International Standard Book Number)

100 ชื่อบุคคลที่เป็นรายการหลัก (Personal name main entry)

245 ชื่อเรื่อง (Title information)

260 ข้อมูลการพิมพ์(Publication information)

300 ข้อมูลลักษณะทางกายภาพ (Physical information)

440 ชื่อชุด/รายการเพิ่ม (Series statement/added entry)

500 หมายเหตุ (Note (s))

650 หัวเรื่อง (Tropical subject headings)

ตัวบ่งชี้ (Indicator)

ตัวเลขที่เห็นอยู่ระหว่างหมายเลขเขตข้อมูล (Tag) และตัวข้อมูล

100 0b สุภาพร ชัยธัมมะปกรณ์

เรียกว่า ตัวบ่งชี้ หรือ indicator ซึ่งประกอบด้วย อักขระ 2 ตัว โดยจะมีค่าตั้งแต่ 0-9 ตัวบ่งชี้แต่ละตัวจะมีความหมายต่างกัน และในแต่ละเขตข้อมูลก็จะมีการกำหนดตัวบ่งชี้เอาไว้ เช่น

  • ลักษณะของตัวบ่งชี้ที่บอกคุณลักษณะหรือประเภทของข้อมูล

เขตข้อมูล 100 จะมีการกำหนดตัวบ่งชี้ ดังนี้

Indicators

First Type of personal name entry element
0 Forename
1 Single surname
2 Multiple surname
3 Family name

Second Undefined
b หรือ # Undefined

ตัวอย่างที่ 1
การลงรายการเขตข้อมูล 100

100 0b สุภาพร ชัยธัมมะปกรณ์

มีการลง indicator ตัวแรก เป็น 0 คือ เป็นการลงชื่อตัว ส่วน indicator ตัวที่สอง เป็น b (blank) หรือ # หมายถึง ไม่มีการกำหนดค่าให้ใช้

ตัวอย่างที่ 2 การลงรายการเขตข้อมูล 100

100 1b Chowdhury, G.G.

มีการลง indicator ตัวแรก เป็น 1 คือ เป็น Single surname ส่วน indicator ตัวที่สอง เป็น blank

  • ลักษณะของตัวบ่งชี้ในการสั่งเรียงข้อมูล และทำรายการเพิ่ม

เขตข้อมูล 245 จะมีการกำหนดตัวบ่งชี้ ดังนี้

Indicators

First Title added entry

0 No title added entry
1 Title added entry

Second Nonfiling characters

0-9 Number of nonfiling characters present

ตัวอย่างที่ 1 การลงรายการเขตข้อมูล 245

245 14 The humanities and the library /|cby Lester Asheim and associates

มีการลง indicator ตัวที่หนึ่ง เป็น 1 หมายถึง การระบุให้โปรแกรมทำรายการเพิ่มชื่อเรื่อง ส่วน indicator ตัวที่สอง เป็นการระบุให้โปรแกรมข้ามการนับ t-h-e เป็นจำนวน 3 อักขระ บวกกับช่องว่างอีก 1 ตำแหน่ง และให้เริ่มนับที่ ตัว h (humanities)

  • ลักษณะของตัวบ่งชี้ที่บอกแหล่งที่มาของข้อมูล

**
เขตข้อมูล 082 มีการกำหนด indicator ดังนี้

Indicators
First
Type of edition
0 - Full edition
1 - Abridged edition

Second
Source of classification number
# - No information provided
0 - Assigned by LC
4 - Assigned by agency other than LC

ตัวอย่าง การลงรายการของเขตข้อมูล 082

082 04 915.93|bส123ก

หมายถึง ใช้การลงรายการระบบทศนิยมดิวอี้ ฉบับเต็ม (indicator เป็น 0) และเป็นการกำหนดที่นอกเหนือจากการกำหนดของ Library of Congress (LC) indicator ตัวที่สอง จึงเป็น 4

ตัวแบ่งเขตข้อมูล และ เขตข้อมูลย่อย (Delimiter and subfield)

เขตข้อมูลส่วนใหญ่มักจะมีข้อมูลย่อยๆ โดยแต่ละเขตข้อมูลย่อยเหล่านั้น จะถูกแบ่งด้วยตัวแบ่งเขตข้อมูล (delimiter) ตัวอย่าง เขตข้อมูล 260 ซึ่งประกอบด้วย เขตข้อมูลย่อย a เขตข้อมูลย่อย b และเขตข้อมูลย่อย c

260 |aปทุมธานี :|bศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแ่ห่งชาติ,|c2552

โดย

เขตข้อมูลย่อย a หมายถึง สถานที่พิมพ์ (โดยปรกติแล้ว เขตข้อมูล a จะไม่แสดง)

เขตข้อมูลย่อย b หมายถึง สำนักพิมพ์

เขตข้อมูลย่้อย c หมายถึง ปีที่พิมพ์

  • ตัวอย่างเขตข้อมูลย่อยของเขตข้อมูล 100

100 |a Personal name (NR)
100 |b Numeration (NR)
100 |c Titles and other words associated with a name (R)
100 |d Dates associated with the name (NR)
100 |g Miscellaneous information (NR)
100 |l Language of a work (NR)
100 |n Number of part/section of a work (R)
100 |p Name of part/section of a work (R)
100 |q Fuller form of name (NR)
100 |t Title of a work (NR) NR หมายถึง ไม่การซ้ำของเขตข้อมูลย่อยนี้

100 0b |aJohn|bII Commeus,|cEmperor of the East,|d1088-1143

หมายถึง เขตข้อมูล 100 มี indicator คือ 0 และ Blank (ในที่นี้ใช้ตัว b หมายถึง blank) ประกอบด้วยเขตข้อมูลย่อยคือ

  • ตัวอย่างเขตข้อมูลของเขตข้อมูล 245

245 1b |aPresentation zen :|bsimple ideas on presentation design and delivery /|cGarr Reynolds ; foreward by Guy Kawasaki

หมายถึง เขตข้อมูล 245 ประกอบด้วย เขตข้อมูลย่อย 3 เขตข้อมูล คือ เขตข้อมูลย่้อย a คือ Title เขตข้อมูลย่อย b คือ other of title information หรือชื่อเรื่องรอง และเขตข้อมูลย่้อย c คือ การแสดงความรับผิดชอบ ซึ่งหมายถึง การลงชื่อผู้รับผิดชอบในการจัดทำหนังสือเล่มนี้ ได้แก่ ชื่อผู้เขียน ผู้แปล หรือผู้วาดภาพประกอบ เป็นต้น

ตัวอย่างการลงรายการแบบมาร์ก

รูปแบบการลงรายการแบบมาร์ก

จากตัวอย่างข้างต้นจะเห็นกลุ่มตัวเลขเป็นชุดๆ ได้แก่

0xx ประกอบด้วย 020 เขตข้อมูลย่อย a, 050 เขตข้อมูลย่อย a และ b
1xx ประกอบด้วย 100 เขตข้อมูลย่อย a และ b
2xx ประกอบด้วย 245 เขตข้อมูลย่อย a,b, และ c
3xx ประกอบด้วย 300 เขตข้อมูลย่อย a,b,c และ e
6xx ประกอบด้วย 650 เขตข้อมูลย่อย a,x,z
7xx ประกอบด้วย 700 เขตข้อมูลย่อย a และ d

กลุ่มตัวเลขเหล่านี้มีความหมาย ซึ่งเป็นตัวแทนของข้อมูลที่บันทึกเข้าไป เพราะคอมพิวเตอร์ไม่ทราบความหมายของ LeBaron แต่จะทราบจาก 100 เขตข้อมูลย่อย (subfield) a และกลุ่มตัวเลขเหล่านี้ ยังมีอีกเป็นจำนวนมากที่รองรับข้อมูลของสารสนเทศในรูปต่างๆ กัน

ตัวอย่างบัตรรายการข้างต้น สามารถอธิบายในเบื้องต้น ได้ดังนี้

020 ระบุเลข ISBN
050 ระบุเลขเรียกหนังสือในระบบ Library of Congress
100 เขตข้อมูลย่อย a คือการลงผู้แต่งหลักของหนังสือ แต่เนื่องจากผู้แต่งเป็นชาวต่างประเทศ การลงรายการจึงใช้ชื่อสกุลเป็นตัวแรก
100 เขตข้อมูลย่อย d คือ การระบุปีเกิด-ปีตาย (ถ้าทราบ)
245 เขตข้อมูลย่อย a คือ ชื่อเรื่อง A Travel agent in cyber school
245 เขตข้อมูลย่อย b ในกรณีนี้มีชื่อเรื่องรอง คือ the internet and the library media program
245 เขตข้อมูลย่อย c ให้ระบุชื่อผู้รับผิดชอบของงานนั้น หรือผู้แต่งหนังสือชื่อนั้น (Johm F. LeBaron…)
260 เขตข้อมูลย่อย a ระบุสถานที่พิมพ์หนังสือ
260 เขตข้อมูลย่อย b ระบุสำนักพิมพ์
260 เขตข้อมูลย่อย c ระบุปีที่พิมพ์
300 เขตข้อมูลย่อย a ระบุจำนวนหน้า
300 เขตข้อมูลย่อย b ระบุว่ามีภาพประกอบ
300 เขตข้อมูลย่อย c ระบุขนาดของหนังสือ
300 เขตข้อมูลย่อย e ระบุสิ่งที่ติดมากับตัวเล่ม
650 เขตข้อมูลย่อย a ระบุหัวเรื่อง
650 เขตข้อมูลย่อย x ระบุหัวเรื่องย่อยทั่วไป
650 เขตข้อมูลย่อย z ระบุหัวเรื่องย่อยที่เป็นชื่อทางภูมิศาสตร์
700 เขตข้อมูลย่อย a ระบุเขตข้อมูลย่อยที่เป็นชื่อผู้แต่งเพิ่ม (การลงรายการเช่นเดียวกับ 100 เขตข้อมูลย่อย a)
700 เขตข้อมูลย่อย d ระบุปีเกิด-ปีตาย (การลงรายการเช่นเดียวกับ 100 เขตข้อมูลย่อย d)
คู่มือการลงรายการ MARC21 ฉบับย่อ


ผู้เขียน: สุภาพร ชัยธัมมะปกรณ์ ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ 2552


Personal Tools
Creative Commons License
STKS Online Learning โดย http://stks.or.th/wiki อนุญาตให้ใช้ได้ตาม สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน 3.0 ประเทศไทย.