มาตรฐานการพัฒนาสื่อความรู้ดิจิทัล

การพัฒนาสื่อความรู้ในปัจจุบันย่อมหนีไม่พ้นการพัฒนาในรูปแบบสื่อดิจิทัล หรือสื่ออิเล็กทรอนิกส์ เช่น แฟ้มเอกสารจากโปรแกรม Word, Spreadsheet และ Presentation รวมภาพแฟ้มภาพ แฟ้มเสียง และแฟ้มสื่อมัลติมีเดียต่างๆ โดยมีนำไปใช้งานในหลากหลายรูปแบบทั้งใช้ประกอบการเรียนการสอนในห้องเรียนปกติ การนำเสนอผ่านเครือข่ายอินทราเน็ต อินเทอร์เน็ต และสื่อออฟไลน์ (Offline media)

การพัฒนาสื่อความรู้ดิจิทัลที่ได้มาตรฐานมีผลให้การนำไปใช้งาน การพัฒนาซ้ำ การต่อยอดความรู้ การจัดเก็บ การสืบค้น และการประมวลผลต่างๆ ทำได้ง่ายและรวดเร็ว โดยเฉพาะในปัจจุบันมีแนวคิดพัฒนา “วัตถุการเรียนรู้ Learning Object (LO)” และการจัดทำคลังวัตถุการเรียนรู้และสื่อความรู้ (Learning Object Repositories & Digital Content Repositories)

มาตรฐาน

การแสดงผลข้อความ

  • หลีกเลี่ยงการใช้ตัวพิมพ์ใหญ่
  • เลือกใช้ฟอนต์ที่สนับสนุน anti-alias และไม่เกิน 3 ฟอนต์ต่อหน้าเนื้อหา
  • การใช้สัญลักษณ์พิเศษ จะต้องเลือกแบบอักษรที่ไม่ขัดกับฟอนต์มาตรฐานในภาพรวม และกำหนดขนาด (Font size) ให้เล็กกว่าขนาดแบบอักปกติ 20%
  • เลือกใช้สัญลักษณ์พิเศษให้เหมาะสม เช่น มากกว่า มากกว่าหรือเท่ากับ
  • เลือกใช้สีตัวอักษรที่เหมาะสม ไม่ขัดกับสีพื้น
  • ตัวอักษรกำกับสูตรทางคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ จะต้องเป็นตัวเอียง เช่น Angle x รวมทั้งการระบุตัวแปรต่างๆ
  • แยกประเด็นเนื้อหาให้เป็นรายการ (Number / Bullet)
  • หลีกเลี่ยงการจัดพารากราฟแบบ Justify
  • หลีกเลี่ยงการแสดงผลแบบ Pop-up
  • ใช้เครื่องมือจัดแต่งพารากราฟ การตั้งแท็บให้ถูกต้อง โดยเฉพาะแท็บควบคุมทศนิยม

การแสดงผลกราฟิก

  • ออกแบบ Diagram ให้เหมาะสมกับเนื้อหา และหลีกเลี่ยงการใส่เนื้อหาแบบพารากราฟ
  • เืลือกใช้ภาพ Animation เพื่อเน้นประเด็นสำคัญมากกว่าการใช้เป็นองค์ประกอบเพื่อตกแต่ง
  • ให้ความสำคัญกับสัดส่วนของภาพ
  • กำกับภาพทุกภาพด้วยข้อความที่เหมาะสม โดยใช้ตัวพิมพ์เล็กเป็นหลัก ยกเว้นคำเฉพาะ และกำหนดขนาดให้เล็กกว่าปกติ 20%

SCORM & LOM Metadata

Element พื้นฐานที่ควรระบุในการพัฒนา SCORM Courseware

(a) Title: General Title
(b) Description : General Description
© Keywords : General Keyword
(d) Author or contributor Lifecycle : Contribute Entity
(e) Location, Address or URL Technical : Location
(f) Date Life Cycle : Contribute Date
(g) Learning Resource Type : Educational Learning Resource Type
(h) Learner Level : Educational Context

เกณฑ์พิจารณาเพิ่มเติม

Domain Sub-domain Standard Note
Technical Accessibility ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว วีดิทัศน์ เสียงและสื่อมัลติมีเดียใดๆ จะต้องสนับสนุนการเ้ข้าถึงทั้งจากบ้าน โรงเรียน และสถานที่ใดๆ โดยไม่จำกัดด้วยช่องสัญญาณ (bandwidth) และประเภทคอมพิวเตอร์ ระบบปฏิบัติการ
  • ภาพถ่ายควรเลือกฟอร์แมต JPEG
  • ภาพวาดและผลงานจากคอมพิวเตอร์ควรเลือกฟอร์แมต PNG หรือ GIF
  • ภาพเคลื่อนไหว เสียง และวิดีทัศน์ควรทำงานได้กับ Plug-ins มาตรฐาน และหากมีขนาดแฟ้มเอกสารโตกว่า 8MB ควรทำแฟ้มทางเืลือกที่มีขนาดเล็กกว่า
    สื่อในรูปแบบเนื้อหาข้อความ
  • เนื้อหาข้อความอยู่ในฟอร์แมตที่เปิดเรียกดูได้สะดวก ไม่ขึ้นกับ Platform เช่น html, xhtml, PDF
  • ให้ความสำคัญกับการอ้างอิงแหล่งที่มาให้ชัดเจน
  • แบบอักษรที่ใช้สามารถเปิดเรียกดูได้โดยไม่ก่อให้เกิดปัญหาการแสดงผล
    ผ่านข้อกำหนดการเข้าถึง W3C Accessibility ทุกสื่อต้องผ่านข้อกำหนดการเข้าถึง W3C Accessibility เพื่อให้ผู้พิการ ผู้บกพร่องประเภทต่างๆ สามารถเข้าถึงได้สะดวก
  Interoperability ผ่านมาตรฐาน SCORM สื่อจะต้องอยู่ในฟอร์แมตดั้งเดิมที่มีการกำหนดโครงสร้าง และเมทาดาทา (Metadata) ของแต่ละวัตถุตามมาตรฐาน SCORM
  Document Metadata สื่อจะต้องกำหนดเมทาดาทา (Metadata) ให้เหมาะสมตามลักษณะการนำไปใช้งาน
Copyright Copyright Information ข้อความลิขสิทธิ์ สื่อจะต้องให้ข้อมูลแสดงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ที่ชัดเจน โดยเฉพาะการนำไปใช้งาน โดยอาจจะอยู่ในรูปแบบ (c) และ (cc) หรือ Public Domain
Design and Layout Surface เน้นความเรียบง่ายและเป็นระบบเดียวกัน
  • ระบบติดต่อกับผู้ใช้ควรเรียบง่าย เป็นไปในระบบเดียวกัน เช่น ตำแหน่งของปุ่มควบคุมต่างๆ อยู่ในตำแหน่งเดียวกันทุกหน้า
  • ภาพประกอบปุ่มและองค์ประกอบต่างๆ สื่อความหมายชัดเจน
  • มีระบบให้ความช่วยเหลือ
  • ตำแหน่งที่คลิกได้ หรือให้พิมพ์ จะต้องมีคำอธิบายชัดเจน
Interactive สามารถโต้ตอบกับผู้เรียนได้อย่างเหมาะสม
  • มีระบบติดต่อระหว่างอาจารย์และผู้เรียน
  • ตอบสนองการเรียนรู้อย่างเหมาะสม
  • จำนวนข้อสอบ/แบบทดสอบเหมาะสมกับเนื้อหา
  • Navigation ที่สะดวก เข้าถึงได้ง่าย
Content Courseware จะต้องสัมพันธ์กับสื่อเรียนรู้ตัวเล่ม สอดรับมาตรฐานการเตรียมสื่อดิจิทัลตามฟอร์แมต และมี Learning Material ประกอบเนื้อหา

เทคนิคการจัดเตรียมสื่อดิจิทัล


ผู้เขียน

  • บุญเลิศ อรุณพิบูลย์ นักวิชาการ ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี



Personal Tools
Creative Commons License
STKS Online Learning โดย http://stks.or.th/wiki อนุญาตให้ใช้ได้ตาม สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน 3.0 ประเทศไทย.