Creative Commons

ตามกฏหมายลิขสิทธิ์ ผลงานที่สร้างสรรค์ขึ้นมา โดยเฉพาะวรรณกรรมต่างๆ รวมทั้งซอฟต์แวร์คอมพิวเตอร์ได้รับการคุ้มครองลิขสิทธิ์โดยอัตโนมัติ หากมีผู้ใดต้องการนำผลงานดังกล่าวไปใช้จะต้องรับการสิทธิ์จากเจ้าของผลงานเป็นลายลักษณ์อักษร

การมอบสิทธิ์เป็นลายลักษณ์อักษรอาจจะสร้างความยุ่งยากให้กับเจ้าของผลงานที่มีใจเป็นการกุศลได้ และหากไม่คุ้มครองสิทธิ์ผลงานก็มักจะถูกละเมิดมากเกินไป แต่ด้วย Creative Commons หรือ สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ (Creative Commons License) จะเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่เจ้าของสิทธิ์มอบสิทธิ์การใช้ผลงานได้สะดวกยิ่งขึ้น

โดยสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ เป็นเอกสารกำหนดสิทธิ์ที่เจ้าของงานนำไปใช้กับงานของตนเองได้โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ (มักใช้กับเอกสารดิจิทัล) โดยปกติการออกเอกสารกำหนดสิทธิ์มักจะต้องให้สำนักกฎหมายเป็นผู้ดำเนินการ ซึ่งต้องเสียค่าใช้จ่ายนั่นเอง

เมื่อใช้ครีเอทีฟคอมมอนส์ เจ้าของผลงานสามารถมอบสิทธิ์ที่ตนเองเห็นสมควรให้กับผู้ต้องการใช้ผลงานได้ เช่น สิทธิ์ในการทำซ้ำ ส่งต่อ จัดแสดง ดัดแปลง โดยไม่ต้องขออนุญาตกลับมาที่เจ้าของผลงาน โดยในขณะเดียวกันก็เลือกสงวนสิทธิ์บางประการ (Some Rights Reserved) เช่น สิทธิ์ในการได้รับการอ้างอิงว่าเป็นเจ้าของงานต้นฉบับ (Attribution - by) การห้ามดัดแปลงผลงาน (No Derivative - nd) การห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า (Noncommercial - nc) และการกำหนดให้ต้องเผยแพร่ผลงานที่ถูกต่อยอดหรือดัดแปลง ภายใต้สัญญาอนุญาตฉบับเดียวกันกับงานต้นฉบับเท่านั้น (Share Alike - sa) เพื่อทำให้มั่นใจว่าผลงานจะถูกเผยแพร่ต่อไปเรื่อยๆ โดยไม่ถูกใครสงวนสิทธิ์ทุกประการต่อผลงานที่ดัดแปลงแล้ว (ซึ่งกฎหมายลิขสิทธิ์อนุญาตให้ทำเช่นนั้น)

สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์มักจะใช้กับเอกสารดิจิทัลในทุกรูปแบบ การประกาศก็ำทำได้หลากหลายวิธี ทั้งการฝังสัญญาฯ ไปกับเอกสาร หรือการเขียนประกาศทางหน้าเว็บไซต์พร้อม banner กำกับเฉพาะ

ตัวอย่าง (cc)

ตัวอย่าง Banner ประกาศการใช้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ในเว็บไซต์ http://stks.or.th/elearning ของ STKS โดยมีรายละเอียดสัญญาอนุญาตดังนี้

การประยุกต์ใช้ (cc)

  • การลงทะเบียนขอใช้ (cc)
  • การนำ (cc) ประกาศผ่านหน้าเว็บไซต์
  • การประกาศ (cc) กับถ่ายภาพ หรือรูปภาพ
  • การประกาศ (cc) กับเอกสาร Microsoft Office/OpenOffice และ PDF
  • การฝัง (cc) Metadata กับภาพ .psd และเอกสาร PDF

การระบุสัญญาอนุญาตแบบ (cc) กรณี STKS/NSTDA

เอกสารที่เผยแพร่และอนุญาตให้ผู้อ่านเข้าถึงได้ตามสัญญาอนุญาตแบบ CreativeCommons ควรระบุ/กำกับสัญญาอนุญาตให้เหมาะสมตามลักษณะของเอกสาร โดยสามารถใช้ข้อมูลได้ดังนี้

  • กรณีที่อนุญาตให้จำหน่ายได้ ปรับแก้ไขได้ ให้ติดสัญญาอนุญาต แสดงที่มา 3.0 ประเทศไทย และระบุ URL ดังนี้ http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/th/

<a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/th/"><img alt="Creative Commons License" style="border-width:0" src="http://i.creativecommons.org/l/by/3.0/th/88x31.png" /></a><br />This work is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/th/">Creative Commons Attribution 3.0 Thailand License</a>.<br />Based on a work at <a xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" href="http://nstda.or.th" rel="dc:source">nstda.or.th</a>.

  • กรณีที่อนุญาตให้ปรับแก้ไขได้ แต่ห้ามจำหน่าย ให้ติดสัญญาอนุญาต แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า 3.0 ประเทศไทย และระบุ URL ดังนี้ http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/th/

<a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/th/"><img alt="Creative Commons License" style="border-width:0" src="http://i.creativecommons.org/l/by-nc/3.0/th/88x31.png" /></a><br />This work is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/th/">Creative Commons Attribution-Noncommercial 3.0 Thailand License</a>.<br />Based on a work at <a xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" href="http://nstda.or.th" rel="dc:source">nstda.or.th</a>.

  • กรณีที่อนุญาตให้ปรับแก้ไขได้ โดยคงสัญญาอนุญาตดั้งเดิม และห้ามจำหน่าย ให้ติดสัญญาอนุญาต แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน 3.0 ประเทศไทย และระบุ URL ดังนี้ http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/th/

<a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/th/"><img alt="Creative Commons License" style="border-width:0" src="http://i.creativecommons.org/l/by-nc-sa/3.0/th/88x31.png" /></a><br />This work is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/th/">Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 Thailand License</a>.<br />Based on a work at <a xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" href="http://nstda.or.th" rel="dc:source">nstda.or.th</a>.

Science Commons

สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ ได้มีการแยกตัวเป็นโครงการย่อยหลายโครงการตามประเภทของข้อมูล หรือเนื้อหา เช่น Science Commons ที่มุ่งเน้นการใช้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์กับผลงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ โดยเฉพาะที่เผยแพร่ทางเว็บไซต์

แหล่งข้อมูล


ผู้เขียน

  1. นายบุญเลิศ อรุณพิบูลย์ นักวิชาการ ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี



Personal Tools
Creative Commons License
STKS Online Learning โดย http://stks.or.th/wiki อนุญาตให้ใช้ได้ตาม สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน 3.0 ประเทศไทย.