การบำบัดด้วยหนังสือ (Bibliotherapy)
โดย สมหมาย ตามประวัติ
Bibliotherapy หมายถึง การบำบัดด้วยหนังสือ หรือบรรณบำบัด เป็นการใช้หนังสือในการบำบัดสภาพจิตใจของผู้ป่วย เพื่อให้หนังสือเป็นสื่อในการเสริมสร้างจินตนาการ ความคิด ของผู้ป่วยที่ต้องทนทุกข์ทรมานจากความเจ็บป่วย การบำบัดด้วยหนังสือ เป็นการรักษาทางจิตวิทยาที่นำเอาหนังสือหรือเอกสารอื่น ๆ ที่เหมาะสมเข้ามาใช้ในการรักษา เป้าหมายของการบำบัดด้วยหนังสือ เพื่อทำให้ผู้ป่วยเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาที่ผู้ป่วยต้องการการรักษาให้กว้างขวางและลึกซึ้งยิ่งขึ้น โดยที่หนังสือหรือเอกสารต่าง ๆ อาจให้การศึกษาแก่ผู้ป่วยเกี่ยวกับความผิดปรกติของผู้ป่วย หรือเพื่อให้ผู้ป่วยเพิ่มการยอมรับเกี่ยวกับการรักษาที่นำเสนอมากขึ้น ทั้งนี้การบำบัดด้วยหนังสือถูกนำมาใช้ในสถานที่ต่าง ๆ ที่มีปัญหาทางจิตวิทยา มีรายงานว่าแพทย์ประสบความสำเร็จกับการใช้วิธีการบำบัดด้วยหนังสือ ในการรักษาความผิดปกติเกี่ยวกับการรับประทานอาหาร โรควิตกกังวลและความผิดปรกติทางอารมณ์ โรคกลัวอยู่ในที่โล่ง (Agoraphobia) การใช้แอลกอฮอล์และสารเสพติดในทางที่ผิด และความเครียดที่เกี่ยวข้องกับความผิดปรกติทางร่างกาย อย่างไรก็ตาม การบำบัดด้วยหนังสืออาจไม่เป็นประโยชน์กับผู้ป่วยที่ทนทุกข์ทรมานจากความผิดปกติของความคิด โรคจิต ความสามารถทางสติปัญญาที่จำกัด ความบกพร่องในด้านการเรียนรู้ (Dyslexia) หรือการต่อต้านการรักษา และผู้ป่วยบางคนที่ใช้การบำบัดด้วยหนังสือเป็นรูปแบบของการรักษาด้วยตนเองมากกว่าที่จะแสวงหาความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ ในปัจจุบันมีหลายหน่วยงานที่นำวิธีการบำบัดด้วยหนังสือมาใช้ในการรักษาและดูแลสุขภาพจิตให้กับบุคคลกลุ่มต่าง ๆ เช่นผู้ต้องขังตามทัณฑสถานต่าง ๆ เด็กพิการ เด็กกำพร้า ผู้ติดยาเสพติด เป็นต้น
