การเย็บเล่มแบบคอปติก (Coptic binding)
โดย สมหมาย ตามประวัติ
การเย็บเล่มแบบคอปติก (Coptic binding) เป็นศิลปะการเย็บหนังสือด้วยมือที่มีมาตั้งแต่โบราณ เป็นวิธีการเย็บเล่มหนังสือที่พัฒนาขึ้นโดยชาวคริสเตียนในอียิปต์ยุคแรก ๆ และใช้ต่อเนื่องกันมาตั้งแต่ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 2 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 11 คำนี้ยังใช้เพื่ออธิบายการเย็บเล่มสมัยใหม่ที่ใช้รูปแบบเดียวกันนี้ การเย็บเล่มแบบคอปติกนี้ครั้งแรกมาจากหนังสือโบราณที่เย็บด้วยกระดาษหนัง กระดาษปาปิรัส หรือกระดาษที่เย็บพับผูกติดกันเป็นห่วงลูกโซ่ที่สันหนังสือโดยการเย็บเล่มแบบนี้ ในทางปฏิบัติ คำว่า "Coptic binding" หมายถึงการผูกเป็นหลายตอน การเย็บเล่มแบบคอปติกมีหลากหลายแบบ เช่น การเย็บแบบตะเข็บลูกโซ่ (Chain stitch) โดยการใช้เข็มคู่ ( 4 เข็ม) และเข้าปกแข็ง ลวดลายที่ปรากฎบนสันหนังสือนั้นเกิดจากด้ายที่ผ่านการเกี่ยวไขว้ ทับซ้อน สลับกันไปมา ให้เห็นความงามของเส้นด้ายที่สันหนังสือ ลายของการเย็บแบบตะเข็บลูกโซ่นั้นอาจมองออกได้เป็นหลายรูปร่าง โดยอาจดูเป็นเหมือนโซ่ที่เรียงแถวกันเป็นเส้น หรือเป็นเหมือนเปียที่ถักอย่างมีระเบียบ
การเย็บเล่มแบบคอปติกเป็นการเย็บแบบสันเปลือย สามารถมองเห็นสีของด้ายที่ใช้เย็บจากด้านสันหนังสือ การเย็บแบบนี้ไม่ใช้กาวในการเย็บเล่ม แต่มีความคงทนสูงเพราะใช้ด้ายลินินแบบแวกซ์ (Waxed linen thread) เหมือนเข้าเล่มแบบสันกาวสามารถเปิดหนังสือได้ 360 องศา ช่างฝีมือมักใช้การเย็บเล่มแบบคอปติกเมื่อทำวารสารหรือหนังสือทำมืออื่น ๆ
