วัสดุแผนที่ (Cartographic Materials)
โดย สมหมาย ตามประวัติ
วัสดุแผนที่ (Cartographic Materials) เป็นวัสดุที่จัดทำขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์แทนบางส่วน หรือทั้งหมดของโลก หรือเทห์ฟากฟ้า มักแสดงข้อมูลเกี่ยวกับลักษณะภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ทำเลที่ตั้งของสถานที่ ทรัพยากร เส้นทางคมนาคม เส้นกั้นอาณาเขต และสิ่งอื่น ๆ ที่ปรากฏบนผิวโลก หรือสถานที่ใดในจักรวาล (ทั้งที่มีอยู่จริงหรือในจินตนาการ) วัสดุแผนที่สามารถจัดแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท ดังต่อไปนี้
1. แผนที่ (Maps) เป็นวัสดุที่จัดทำขึ้นเพื่อแสดงข้อมูลทั้งหมดหรือบางส่วนเกี่ยวกับโลกหรือเทห์ฟากฟ้า โดยย่อส่วนสิ่งต่าง ๆ เหล่านั้น และแสดงไว้โดยใช้สี ภาพ สัญลักษณ์ และเครื่องหมายต่าง ๆ เกี่ยวกับลักษณะของพื้นผิวโลก นอกจากนั้นแผนที่อาจจะแสดงเทห์ฟากฟ้าในอวกาศ เช่น ดวงดาวและดาวนพเคราะห์ต่าง ๆ ในการจัดทำแผนที่อาจพิมพ์บนกระดาษม้วน ผ้าลินิน พลาสติก หรือวัสดุชนิดอื่น ๆ
2. หนังสือแผนที่ (Atlases) ได้แก่ การรวมแผนที่หลายแผ่นหรือหลาย ๆ ชุดมารวมกันเข้าเป็นเล่มเรียกว่า สมุดแผนที่หรือหนังสือแผนที่
3. ลูกโลก (Globes) เป็นสื่อสารนิเทศของวัสดุแผนที่ที่จัดทำขึ้นจำลอง โลกเป็นวัสดุกลม หมุนได้รอบ มีหลายขนาด ทำด้วยวัสดุหลายประเภท แต่ที่นิยมใช้กันมากคือ ทำด้วยพลาสติก บางชนิดมีหลอดไฟติดตั้งอยู่ภายใน เมื่อเปิดไฟจะเห็นรายละเอียดต่าง ๆ ชัดเจน
นอกจากวัสดุแผนที่อื่น ๆ ที่กล่าวมาแล้ว อาจรวมถึงภาพการสำรวจระยะไกล (Remote sensing image) ซึ่งเป็นภาพถ่ายทางอากาศ (Aerial Photographs) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทำแผนที่ด้วย
