STKS - Science and Technology Knowledge Services - ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

การบอกรับ ฐานข้อมูลออนไลน์ในลักษณะของสัญญาใบอนุญาตให้เข้าถึงและใช้บริการฐานข้อมูลออนไลน์เดียวระดับชาติ (National Site License) หลาย ประเทศได้ให้ความสำคัญ เพื่อลดค่าใช้จ่ายและสร้างอำนาจต่อรองกับสำนักพิมพ์ในด้านต่างๆ อาทิ ด้านเงื่อนไข ระยะเวลา ราคา เป็นต้น ซึ่งอาจแตกต่างกันบ้างในด้านที่มาของโครงการ รูปแบบการดำเนินการ รูปแบบและวิธีการเจรจาต่อรอง วิธีการกำหนดราคา การจัดสรรงบประมาณ หลักเกณฑ์ในการคัดเลือกการบอกรับ และผลการดำเนินงาน บทความต่อไปนี้ ขอนำเสนอแนวทางการริเริ่มการบอกรับฐานข้อมูลออนไลน์ในลักษณะของสัญญาใบ อนุญาตให้เข้าถึงและใช้บริการฐานข้อมูลออนไลน์เดียวระดับชาติ (National Site License) ของประเทศสหราชอาณาจักร

บทความที่เกี่ยวข้อง
การบอกรับฐานข้อมูลออนไลน์ในลักษณะของสัญญาใบ อนุญาตให้เข้าถึงและใช้บริการฐานข้อมูลออนไลน์เดียวระดับชาติ (National Site License) ของประเทศออสเตรเลีย
การบอกรับฐานข้อมูลออนไลน์ในลักษณะของสัญญาใบ อนุญาตให้เข้าถึงและใช้บริการฐานข้อมูลออนไลน์เดียวระดับชาติ (National Site License) ของประเทศแคนาดา
การบอกรับฐานข้อมูลออนไลน์ในลักษณะของสัญญาใบ อนุญาตให้เข้าถึงและใช้บริการฐานข้อมูลออนไลน์เดียวระดับชาติ (National Site License) ของประเทศเกาหลี

หลังจากเหตุการณ์มหาอุทกภัยในประเทศไทย ปี 2554 หลายภาคส่วนได้รับผลกระทบ ทั้งเป็นผู้ได้รับผลกระทบโดยตรง คือ น้ำท่วม หรือได้รับผลกระทบโดยอ้อม น้ำไม่ท่วม แต่ก็ไม่สามารถดำเนินการธุรกิจต่อไปได้ เนื่องจาก บุคลากรได้รับผลกระทบไม่สามารถมาทำงาน ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง เช่น ผู้ประกอบการในการส่งวัตถุดิบ โรงงานถูกน้ำท่วม ไม่สามารถผลิตหรือส่งวัตถุดิบมาให้ดำเนินการต่อได้ ทำให้หน่วยงานต่างๆ ตื่นตัวในการวางแผนการรับมือถ้าจะเกิดเหตุการณ์ต่างๆ อันจะทำให้ธุรกิจหรือกิจกรรมต่างๆ ต้องหยุดชะงักไป คำว่า BCP หรือ Business Continuity Planning จึงได้เป็นคำที่ฮิตติดหูกันในหน่วยงานต่างๆ ก่อนจะทำ BCP คงต้องเรียนรู้ก่อนว่า คืออะไร ลองศึกษาด้วยตัวคุณเอง เพื่อเตรียมตัวก่อนการอบรมหรือเพิ่มเติมความรู้หลังจากอบรม
 

Joe and Rika Mansueto Library แห่ง University of Chicago ได้นำระบบการจัดเก็บและค้นหาอัตโนมัติ (Automated storage and retrieval system - ASRS) มาใช้กับการจัดเก็บและการค้นหาหนังสือจำนวนมากที่ถูกจัดเก็บไว้ในอุโมงค์ใต้ดิน

บริษัท Dematic ได้สร้างระบบนี้ให้กับห้องสมุดจำนวน 17 แห่งทั่วโลก แต่สำหรับ University of Chicago นี้ถือว่ามีความซับซ้อนมากที่สุด และยังมีห้องสมุดอีก 3 แห่งอยู่ในระหว่างการก่อสร้าง โดยระบบ ASRS ที่นำมาใช้ที่ Joe and Rika Mansueto นี้ถูกมาใช้กับชั้นหนังสือที่สร้างอยู่ใต้ดิน ชั้นบนเป็นที่นั่งอ่าน ออกแบบโดย Helmut Jahn ครอบด้วยกระจก 700 บาน มองจากภายนอกดูเหมือนรูปไข่

ChemSpider เป็นฐานข้อมูลออนไลน์ที่ให้บริการสืบค้นข้อมูลโครงสร้างทางเคมีมากกว่า 25 ล้านโครงสร้าง ระบบรองรับการสืบค้นทั้งจากคำค้นง่ายๆ เช่น water ชื่อทางวิทยาศาสตร์ คำ่ย่อ เครื่องหมายการค้า สูตรเคมีแบบง่าย ทั้งนี้ผลลัพธ์จะเชื่อมกับฐานข้อมูลต่างๆ ที่น่าเชื่อถือมากกว่า 400 ฐาน มีการแสดงผลทั้งข้อความ ภาพสองมิติ และภาพสามมิติ 

นอกจากนี้ ระบบยังรองรับการค้นหาโดยการให้ผู้ใช้วาดโครงสร้างทางเคมี ได้ด้วย 

ฐานข้อมูลนี้ นับเป็นฐานข้อมูลเฉพาะด้านที่น่าใช้มาก อีกทั้งให้บริการฟรี 

การเก็บรักษา หรือการสงวนรักษา (preservation) ของสิ่งพิมพ์หรือเนื้อหาสาระในลักษณะที่เป็นการถาวรหรือยู่ในรูปของบันทึกถาวร (archive) ขึ้นอยู่กับสื่อที่ใช้ในการแพร่กระจายเนื้อหาของสิ่งพิมพ์ นับแต่อดีตกาลที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันจะใช้กระดาษที่ผ่านกรรมวิธีขจัดปริมาณของกรด เพื่อให้กระดาษไม่ย่อยสลายตัวเอง ทำให้มีอายุทนนาน เหมาะสมต่อการเก็บในลักษณะที่ถาวร ประกอบกับไม่มีปัญหาในเรื่องสิทธิ์การใช้งาน ทำให้องค์กรอิสระอย่างห้องสมุด และร้านจำหน่ายหนังสือ สามารถเป็นเจ้าของตัวเล่มของสื่อที่เป็นกระดาษได้ และทำให้สามารถจัดเก็บสาระต่างๆ ในระยะยาวไว้ในห้องสมุดต่างๆ ได้ แต่เทคโนโลยีของเครือข่ายที่พัฒนาแพร่หลายไปมากในปลายศตวรรษที่ 20 ทำให้ระบบอิเล็กทรอนิกส์เข้ามามีบทบาทอย่างสูง ในการเป็นสื่อกลางในการผลิต การเก็บ และการแพร่กระจายของเนื้อหาสาระที่พัฒนามาอยู่ในรูปของดิจิทัล ซี่งมีผลให้ผู้ประพันธ์หรือเจ้าของสาระ สามารถจัดการแจกจ่ายเนื้อหาของตนไปยังผู้อ่าน ผู้ใช้ได้โดยตรงผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต เป็นการข้ามขั้นตอนของผู้พิมพ์ ผู้จำหน่าย ร้านขายและห้องสมุดไปโดยสิ้นเชิง การเก็บรักษาเอกสารจึงตกเป็นหน้าที่ของแหล่งกำเนิดข้อมูล ซึ่งไม่ได้ทำกิจการด้านการเก็บรักษาถาวร อาจจะเกิดปัญหาเรื่องการเลิกกิจการ หรือมีแต่นโยบายการให้บริการข้อมูลในระยะสั้น โดยมิได้มีศักยภาพในการเก็บรักษาข้อมูลจำนวนมากในระยะยาว ดังนั้น สถาบันอิสระอย่างเช่น ห้องสมุด จึงต้องคำนึงถึงการเก็บรักษาสิ่งตีพิมพ์หรือข้อมูลเหล่านี้ในสภาพที่เป็นประโยชน์ในระยะยาว แต่การเก็บเอกสารต่างๆ ในระบบดิจิทัล ทำให้แนวคิดของการเก็บและบำรุงรักษาเปลี่ยนไป