STKS - Science and Technology Knowledge Services - ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

บริษัท Thomson Reuters  ผู้นำการให้บริการสารสนเทศวิชาการแบบสร้างสรรค์ มีชื่อเสียงเป็นผู้ผลิตฐานข้อมูลการอ้างอิงแห่งแรกของโลก (Citation Index Database) และฐานข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวกับการการอ้างอิงเป็นหลัก  เช่น  ฐานข้อมูล Journal Citation Report, JCR  แหล่งข้อมูลที่ให้ค่าผลกระทบ (Impact Factor, IF) ของวารสารวิชาการคุณภาพชั้นนำในสาขาต่างๆ ของโลก  รวมถึงฐานข้อมูลสิทธิบัตร Derwent World Patent Index, DWPI และ Thomson Innovation ผลิตโปรแกรม EndNote ที่ช่วยจัดการรายการบรรณานุกรมของบทความวิจัยในรูปแบบต่างๆ และยังมีผลิตภัณฑ์อีกมากมายที่เกี่ยวข้องกับสารสนเทศวิเคราะห์ทางวิชาการ

บริษัท Thomson Reuters   ได้เปิดตัวผลิตภัณฑ์ใหม่ชื่อ InCites เป็นครั้งแรกในเมืองไทยให้แก่ชุมชนห้องสมุด เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม ที่บริษัท Thomson Reuters ประเทศไทย ถนนพระรามที่ 4 กรุงเทพฯ

InCites คือ บริการประเมินคุณภาพการวิจัย (Research Performance Evaluation) ที่เป็นลักษณะเป็นแพลทฟอร์ม เว็บเบส หรือเป็นเครื่องมือ ที่ทำการวิเคราะห์ข้อมูลงานวิจัยจากรายการบทความวิจัยตีพิมพ์จากทั่วโลก เป็นระบบที่ออกแบบมาให้ผู้ใช้สามารถปรับแต่งได้ตามความต้องการของผู้ใช้ (Customized, citation-based research evaluation)

รายงาน IP Market Report ของบริษัท Thomson Reuters ที่เผยแพร่เมื่อปลายปี 2009 ที่มีคำโปรยหลักว่า จากการวิเคราะห์ข้อมูลสิทธิบัตรสามารถแสดงให้เห็นถึงนวัตกรรมในอุตสาหกรรมความบันเทิงแบบ 3D มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้น (Patent data shows rise in 3-D entertainment innovations) แม้ว่าเป็นรายงานนี้เป็นฉบับเก่าแต่ก็น่าสนใจด้วยเป็นเทคโนโลยีที่กำลังเติบโตมากยิ่งขึ้นในขณะนี้

ความนำ
ในปี 2009 เป็นปีที่ฮอลลีวูดบันทึกว่าเป็นปีแห่งการผลิตภาพยนต์ 3D ด้วยมีการออกฉายของภาพยนต์แบบ 3D หลายเรื่อง เช่น Avatar, Bolt, Beowulf, Harry Potter ฯลฯ โดยมีการประมาณการว่าจะมีการดำเนินการสร้างหนังแบบ 3-D ราว 7,000 เรื่องทั่วโลก ภายในสิ้นปี 2009 อะไรคือเหตุผลที่มีผลกระทบให้เกิดความสนใจขึ้นมาใหม่ในธุรกิจด้านความบันเทิงแบบ 3D ขึ้นมาอีก

เพื่อหาคำตอบในเรื่องนี้ แผนก IP Solution Business ของ บริษัท Thomson Reuters จึงได้ติดตามแกะรอยหากิจกรรมสิทธิบัตรเรื่อง 3D ตั้งแต่ปี 2003 ถึง 2009 ด้วยการวิเคราะห์จำนวนของสิ่งประดิษฐ์ที่เผยแพร่ให้คำขอสิทธิบัตรและสิทธิบัตรที่ได้รับอนุมัติระหว่างช่วงปี 2003-2009 ซึ่งทำให้สามารถระบุถึงการพัฒนาการของเทคโนโลยี 3D ว่ามีการเติบโตเร็วมากที่สุดที่ไม่ได้หยุดแค่ที่ฮอลลีวูดเท่านั้นและพบว่ามีการพัฒนาเทคโนโลยี 3 D ใน 3 กลุ่มหลักอื่นๆอีก คือ 3-D Cinema, 3-D Television และ 3-D Photography  รายงานนี้ได้สรุปถึงผลการค้นพบของการวิจัยในเอกสารสิทธิบัตรโดยแสดงผลเป็นรายชื่อบริษัทที่มีกิจกรรมสิทธิบัตร 3-D สูงสุด และภูมิภาคใดของโลกที่มีการปกป้องขอความคุ้มครองเทคโนโลยี 3-D นี้

ตอนที่ 2 ของกรณีศึกษาความสำเร็จและความล้มเหลวในการแบ่งปันความรู้ของ Xerox และ NASA เน้นนำเสนออุปสรรคของการแบ่งปันความรู้ ซึ่งมีสาเหตุมาจากองค์กร และเทคโนโลยี รวมถึงชุมชนนักปฏิบัติ (CoP)

การอ้างถึงข้อมูลวิจัย (Research Data Citation) มีความสำคัญ ที่ช่วยให้ผู้ใช้เข้าถึงและใช้ประโยชน์จากผลงานวิจัยนั้นได้ ซึ่งการเข้าถึงข้อมูลนี้ทำได้โดยใช้มาตรฐานการอ้างถึง โดยเฉพาะถ้าเป็นเอกสารดิจิทัลที่ต้องการใช้งานในระยะยาวควรมีการอ้างถึงโดยระบุตัวบ่งชี้ถาวรที่เรียกว่ามาตรฐานสากลประจำเอกสารดิจิทัลหรือรหัสดีโอไอ ( Digital Object Identifier : DOI )

การอ้างถึงข้อมูล(data citation) หมายถึง การใช้รายการบรรณานุกรมเพื่อระบุที่มาของข้อมูลต้นฉบับที่ช่วยให้ผู้ใช้ข้อมูลหรือนักวิจัยสามารถนำข้อมูลวิจัย(research data)มาใช้ประโยชน์ โดยทำให้การเข้าถึงข้อมูลง่ายขึ้นและสะดวกตามมาตรฐานสากล  องค์ประกอบของข้อมูลการอ้างถึงที่ใช้เพื่อการอ้างถึง ประกอบด้วย ชื่อผู้แต่ง ชื่อเรื่อง ปีที่พิมพ์ สำนักพิมพ์  ครั้งที่พิมพ์  ข้อมูลการเข้าถึงเช่น URL, ตัวบ่งชี้อื่นๆ

บทความนี้เน้นนำเสนอบางความสัมพันธ์ระหว่างการจัดการสารสนเทศ (Information management) และ การจัดการความรู้ (Knowledge management) โดยเชื่อมโยงกับกรณีของ The National Aeronautics and Space Administration (NASA) และ บริษัท Xerox Corporation  โดยเฉพาะการแบ่งปันความรู้ (Knowledge sharing) ซึ่งครอบคลุมการจัดหาหรือรวบรวมความรู้ (Capturing) การสื่อสาร การแบ่งปันความรู้ และการเรียนรู้ รวมถึงชุมชนนักปฏิบัติ (Communities of Practice : CoP) และวัฒนธรรมองค์กร