หลายท่านอาจจะเคยได้ยิน ได้ฟัง หรือเคยได้กล่าวคำเรียก พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ว่า “เสด็จพ่อ ร.5″ วันนี้เรามาทำความเข้าใจกันใหม่ว่าควรจะใช้คำเรียกท่านอย่างไรจึงจะถูกต้อง

สถาบันกษัตริย์ของเรานั้น มีฐานันดรศักดิ์โดยกำเนิด ซึ่งพอจะกล่าวได้โดยสังเขปดังนี้ จากพระเจ้าอยู่หัว และพระบรมราชินี ก็มาถึง “เจ้าฟ้า” (”เจ้าฟ้า” คือพระราชโอรสหรือพระราชธิดา ซึ่งประสูติแต่ พระมเหสี หรือพระอัครชายา) ส่วนพระราชโอรสหรือพระราชธิดาที่ประสูติแต่พระสนม (ในสมัยโบราณ) หรือเจ้าจอม (ในสมัยรัตนโกสินทร์) ซึ่งบุคคลเหล่านั้นมาจากสามัญชน พระราชโอรสหรือพระราชธิดาที่ประสูติมา จะมีฐานันดรศักดิ์เป็นพระองค์เจ้า (เช่น พระเจ้าลูกยาเธอ หรือพระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้า…)

พระราชวงศ์ในระดับพระเจ้าลูกยาเธอ หรือพระเจ้าลูกเธอนี้ บุคคลผู้ใกล้ชิดจะเรียกว่า เสด็จ ซึ่งถ้าต่อไปทรงเจริญพระชนม์ขึ้น ได้รับการสถาปนาให้ทรงกรมแล้ว ก็จะเรียกว่า เสด็จในกรม

(more…)