“ เย็นทั่วหล้า มหาสงกรานต์ “   

“ สงกรานต์ “ มาจากภาษาสันสกฤต แปลว่า “ก้าวขึ้น” หรือ “ ผ่าน” หรือ “เคลื่อนย้าย” ซึ่งหมายถึง การเคลื่อนย้ายของพระอาทิตย์จากราศีหนึ่งเข้าไปอีกราศีหนึ่ง เช่น เคลื่อนจากราศีพฤษภไปสู่ราศีเมถุน อันเป็นเหตุการณ์ปกติเกิดขึ้นทุกเดือน เรียกว่า “ สงกรานต์เดือน” ยกเว้นว่าเมื่อพระอาทิตย์เคลื่อนเข้าสู่ราศีเมษเมื่อใดก็ตตามก็จะเรียกชื่อเป็นพิเศษว่า มหาสงกรานต์ อันหมายถึง การก้าวขึ้นครั้งใหญ่ ซึ่งนับเป็นครั้งสำคัญ  เพราะถือว่าวันนี้เป็นวันขึ้นปีใหม่ ตามคติพราหมณ์  โดยเป็นการนับ ทางสุริยคติ  ตรงกับ วันที่ 13 –15 เมษายน ซึ่งแต่ละวันจะมีชื่อเรียกเฉพาะ ดังนี้

วันที่ 13 เมษายน เรียกว่า “วันมหาสงกรานต์” หมายถึง วันที่พระอาทิตย์เคลื่อนเข้าสู่ราศีเมษอีกครั้ง หลังจากผ่านเข้าสู่ราศีอื่น ๆ จนครบ 12 เดือน

วันที่ 14 เมษายน เรียกว่า “ วันเนา” หมายถึง วันที่ดวงอาทิตย์เข้าเคลื่อนสู่ราศีเมษอันเป็นราศีตั้งต้นปีเข้าที่เข้าทางเรียบร้อย

วันที่ 15 เมษายน เรียกว่า “วันเถลิงศก” ถือเป็นวันเปลี่ยนจุลศักราชใหม่ การกำหนดให้อยู่ในวันนี้ก็เพื่อให้แน่ใจว่าดวงอาทิตย์โคจรจาก ราศีมีน เข้าสู่ ราศีเมษแล้วอย่างน้อย 1 องศา

ประเพณีสงกรานต์ 4 ภาค

ประเพณีปีใหม่เมือง : ประเพณีสงกรานต์ล้านนา

ชาวล้านนา เรียกเทศกาลสงกรานต์นี้ว่า “ ป๋าเวณีปี๋ใหม่เมือง “ วันที่ 13 เมษายน เรียกว่า “ วันสังขารล่อง “ หมายถึง วันที่ปีเก่าผ่านไป วันที่ 14 เมษายนเรียกว่า “ วันเนา “ หรือ บางทีเรียกว่า “ วันเน่า “ เพราะถือว่าเป็นวันห้ามพูดจาหยาบคาย หากพูดแล้วจะทำให้ปากเน่าและไม่เจริญ ส่วนวันที่ 15 เมษายน เรียกว่า “ วันเถลิงศก “ ถือเป็นเริ่มต้นปีใหม่ เป็นวันที่ชาวบ้านจะทำบุญประกอบกุศลเลี้ยงพระ ฟังธรรมอุทิศบุญกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับ

ประเพณีวันว่าง : ประเพณีสงกรานต์ปักษ์ใต้

ภาคใต้ เรียกวันสงกรานต์ว่า “ ประเพณีวันว่าง “ ถือเป็น วันละวางทั้งกายและใจจากภารกิจปกติ โดยเรียกวันที่ 13 เมษายนว่า

“ วันส่งเจ้าเมืองเก่า “ เพราะมีความเชื่อว่าเทวดารักษาบ้านเมืองกลับไปชุมนุมกันบนสวรรค์ วันที่ 14 เมษายน เรียกว่า “ วันว่าง “ คือวันที่ ปราศจากเทวดารที่รักษาเมือง ดังนั้น ชาวบ้านก็จะงดงานอาชีพต่าง ๆ แล้วไปทำบุญที่วัด และ วันที่ 15 เมษายน เรียกว่า “ วันรับเจ้าเมืองใหม่ “ คือวันรับเทวดาองค์ใหม่ ที่ได้รับมอบหมายให้มาดูแลเมืองแทนองค์เดิมที่ย้ายไปประจำเมืองอื่นแล้ว

ประเพณีบุญเดือนห้า มหาสงกรานต์ : ประเพณีสงกรานต์ภาคอีสาน

ชาวอีสาน นิยมจัดกันอย่างเรียบง่าย แต่เต็มไปด้วยความอบอุ่น โดคนอีสานเรียกประเพณีสงกรานต์ว่า “ บุญเดือนห้า “ หรือ

“ ตรุษสงกรานต์ “ และถือฤกษ์ ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 5 เวลา 15.00 น. เป็นเวลาเริ่มงาน โดยพระสงฆ์จะตีกลองโฮมเปิดศักราช จากนั้นญาติโยมจะจัดเตรียมน้ำอบหาบไปรวมกันที่ ศาลาวัดเพื่อสรงน้ำพระพุทธรูป

ประเพณีเถลิงศก : ประเพณีสงกรานต์ภาคกลาง

ภาคกลาง มีกิจกรรมหลัก ๆ คล้าย ภาคอื่น ๆ เช่นกัน คือ ทำความสะอาดบ้านเรือน และนอกจากนี้ยังมีการทำบุญอุทิศแก่บรรพบุรุษ การสรงน้ำพระพุทธรูปและพระสงฆ์ การรดน้ำขอพรผู้ใหญ่ รวมทั้งการขนทรายเข้าวัดและการก่อเจดีย์ทราย เป็นต้น

แหล่งที่มา

จุลสาร” เทศกาล ‘เย็นทั่วหล้า มหาสงกรานต์ ‘ ปี 2553 หน้า 1- 2

http://www.songkran.net

http://thai.tourismthailand.org/

ภาพประกอบ

http://www2.ph.mahidol.ac.th/family/webboard/upimages/1237549705.jpg

Tags: ประเพณีไทย, ปีใหม่ไทย, วันสงกรานต์

This entry was posted on Wednesday, April 14th, 2010 at 8:41 pm and is filed under ประเพณีวัฒนธรรม. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.